Projectgegevens
Over de Mark, Halderberge Moerdijk
92 m2/m1
Start bouw: 01/03/2024
Opgeleverd: 01/06/2024
Brug / viaduct
Hergebruik/herbruikbaarheid:
Componenten of elementen uit bestaande staalconstructies
Ruimtelijk-functionele doel:
Vervanging bestaand gebouw/bouwwerk
Lamgatsebrug, Halderberge Moerdijk
Voor navolging vatbaar. De vervanging van de Lamgatsebrug Halderberge 2024 gaat de boeken in als een inspirerend en leerrijk voorbeeld van het circulair ontwerpen en bouwen van bruggen. De nieuwe Lamgatsebrug bestaat voor meer dan 80 procent uit eerder gebruikte stalen onderdelen.
De Lamgatsebrug voorziet in een behouden overtocht over het water van het voet- en fietsverkeer tussen de twee gemeenten Moerdijk en Halberge. Na 40 dienstjaren en bij verschijnselen van houtrot was vervanging niet langer uit te stellen. Bij aanbesteding hadden de opdrachtgevende gemeenten eigenlijk maar twee eisen voor de vervangende nieuwbouw: geen houten brug en circulariteit voorop.
Het winnende voorstel is een 92 m lange stalen tuibrug met een vrije overspanning van 25 m tussen de twee pylonen, waarbij de stalen onderdelen van een voormalige, tijdelijke spoorbrug van ProRail opnieuw worden ingezet. Het ontwerp voorziet in een nieuwe editie van de oude brug, met behoud van het silhouet en de landmark-werking, maar dan meer elegant en transparant en met een duidelijk circulaire opzet en detaillering.
Spoorbrug wordt fiets-/voetbrug
Aannemer Meerdink Bruggen had het staal van de oude spoorbrug al eerder van ProRail overgenomen, dat graag zag dat het materiaal ooit opnieuw zou worden ingezet. De Lamgatsebrug bood die mogelijkheid. De beschikbare materialen – HEA 550 staalprofielen met een lengte van 24 m – vormden het vertrekpunt voor het ontwerp.
Door 3D-scans van de bestaande constructiedelen om te zetten in 3D-tekeningen zijn de componenten tot op het verbindingsdetail inzichtelijk gemaakt. Uiteindelijk zijn de profielen in de volledige lengte hergebruikt. Middels een point cloud is de oude brug exact ingemeten en de nieuwe brug tot op de details gemodelleerd. Zo is de nieuwe brug passend gemaakt voor zijn omgeving en voor de bestaande betonnen fundering ter plaatse.
Om de bouwtijd te bekorten, heeft Meerdink de brug in zeven segmenten geprefabriceerd en daarna de eindbestemming getransporteerd. De assemblage nam slechts één week in beslag.
De stalen brug is voornamelijk afgewerkt met hout. Aan de buiten-/zichtzijde van de brugliggers, tussen de pylonen, en als leuning van de balustrade staat het hout garant voor een recreatieve sfeer. Hier is het aangenaam toeven, met panoramisch uitzicht over het Brabantse land. Enkele LED-spots lichten de binnenzijde van de pylonen aan, waardoor de brug ook in de avonduren niet te missen is.
Projectpartners
Opdracht
Gemeenten Halderberge en Moerdijk
Architectuur
Arc2 architectuur
Constructief ontwerp
Wiggers Ingenieursbureau
Hoofduitvoering
Meerdink Bruggen
Demontage
Meerdink Bruggen
Staalconstructies
Meerdink Bruggen
Fotografie
Impressies en foto’s: Arc2
Ervaringen projectpartners
Vorm, doel en duurzaamheidsambitie
Welke vorm van hergebruik/herbruikbaarheid van staal is in dit project (het meest) toegepast?
Wat was het voornaamste, overkoepelende ruimtelijk-functionele doel van het hergebruik in het project?
Wat was de belangrijkste duurzaamheidsambitie of -motief voor hergebruik in het project?
Voorkomen gebruik nieuw materiaal met bijkomende milieubelasting.
Oogsten
Hoe is het zoeken en inventariseren van mogelijk herbruikbare staalconstructiedelen verlopen?
Meerdink koopt voor eigen risico materiaal op voor haar materialenbank. De toepassing van deze materialen is bij aankoop materiaal nog onbekend. Voor het project Lamgatsebrug is twee jaar voorafgaand aan het project een spoorbouwer bij ons gekomen die zelf ook een hoge duurzaamheidsambitie heeft. Zij hebben ons benaderd omdat zij de kans op hergebruik van hun vrijkomende HEB en HEM 500-550 balkstaal bij ons inschatten als hoog, wat ook is gebleken.
Uit welke bron(nen) zijn de herbruikbare constructiedelen voornamelijk ‘geoogst’?
Beoordelen
Was van de herbruikbare constructiedelen voldoende technische informatie beschikbaar?
Nee, testen volgens de NTA 8713.
Is bij het beoordelen van de constructiedelen op geschiktheid voor hergebruik, gebruik gemaakt van de 'NTA 8713 Hergebruik van constructiestaal'?
Hoe zijn de kwaliteiten / geschiktheid van de constructiedelen voor hergebruik beoordeeld?
Aan de hand van de NTA 8713 en visueel.
Hebben de constructiedelen (bij DO of UO) nog bewerking/aanpassing ondergaan, t.b.v. het (veilig en verantwoord) hergebruik?
Demonteren
Hoe is het proces van demontage, transport en eventuele tussentijdse opslag van de constructiedelen in het algemeen verlopen?
Opslag heeft plaatsgevonden op eigen terrein, van oogst tot en met toepassing. Bewerkingen zijn gedaan in de eigen werkplaats.
Is de ‘nieuwe’ constructie op zijn beurt geschikt voor hergebruik in de toekomst?
De profielen hebben grote afmetingen en zijn duurzaam gecoat. Hierdoor kunnen ze na 60–80 jaar weer worden geoogst.
Documenteren
Zijn de (technische) gegevens van de constructiedelen vastgelegd in een materialenpaspoort?
Zijn de geometrie van de hergebruikte constructiedelen, de posities in de ‘nieuwe’ constructie en de relaties met andere constructiedelen opgenomen in een (collectief toegankelijk en toepasbaar) 3D-model?
In Tekla.
Ontwerpproces
In welke mate is binnen uw project sprake geweest van dit onderstaande ‘material driven design’? En hoe heeft u dat beleefd?
Het ontwerp is geheel gebaseerd op het beschikbare materiaal, dus circulair en niet lineair.
Bij het ontwerpen o.b.v. hergebruik is een doelmatige samenwerking tussen verschillende disciplines essentieel. Hoe is die samenwerking in uw project georganiseerd en wat zijn daarbij uw bevindingen?
Als aannemer hebben wij een PvA bij de aanbesteding ingediend, die is gebaseerd op het voorhanden materiaal. Dit PvA is door de OG integraal geaccepteerd en daarmee is 82% van de staalconstructie met tweede-leven-materiaal gerealiseerd.
Aanbevelingen en aanvullingen
Heeft u – op grond van uw kennis en ervaringen in het project – aanbevelingen of tips voor vakgenoten of andere betrokkenen bij toekomstige hergebruiksprojecten?
Laat je niet afschrikken door de extra inspanning die circulair werken vraagt. In het begin moet je je team overtuigen, maar na verloop van tijd kom je in de flow en verandert je denken van lineair naar circulair.