LAB42, Amsterdam

Ontworpen en gebouwd om energieneutraal, flexibel en aanpasbaar te zijn en in de toekomst (indien nodig) demontabel en herbruikbaar: LAB42 van de Universiteit van Amsterdam op het Amsterdam Science Park.

LAB42, een ontwerp van Benthem Crouwel Architects, huisvest sinds de herfst van 2022 het Instituut voor Informatie (IvI) en het Institute for Logic, Language and Computation (ILLC) van de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) van de Universiteit van Amsterdam. Ook het Innovation Center for Artificial Intelligence (ICAI) en verschillende bedrijven en organisaties hebben de ruimte in het 15.000 m² grote verzamelgebouw.

Onderwijsgebouw, onderzoekscentrum en buurthuis

Het veelzijdig gebruik strookt met de functionele en programmatische uitgangspunten van de nieuwbouw, als uitnodigend en toegankelijk centrum voor ontmoeting, uitwisseling en samenwerking tussen studenten, docenten, onderzoekers en ondernemers. Daarnaast beoogt LAB42 ook een soort buurthuis te zijn, waar omwonenden elkaar treffen en zich thuis voelen.

De bovenste verdiepingen van het zevenlaagse gebouw zijn bedoeld voor de kantoren van het IvI en het ILLC. De tweede tot en met vijfde verdieping zijn voor de AI-labs van het ICAI. Hier werkt het ICAI samen met kennisinstellingen, overheid en bedrijfsleven aan de ontwikkeling van AI-technologie. Een deel van de derde verdieping biedt plaats aan kantoren en vergaderruimten van de bedrijven in LAB42 en aan loungeplekken. De eerste en tweede verdieping zijn ingericht met leslokalen en collegezalen. In het atrium, midden in het gebouw, zijn ontmoetingsplekken en horecafaciliteiten ondergebracht.

Functionele zonering

De functies zijn afhankelijk van hun aard, in onderscheiden zones in het gebouw geplaatst. Functies die vragen om rust en concentratie, zijn vooral bovenin en aan de gevels gesitueerd. Naar beneden en naar binnen toe, nemen de kansen op contact en reuring toe. De zones zijn duidelijk herkenbare onderdelen van het ruimtelijk geheel en vergemakkelijken zo de ‘natural way finding’. De ‘uitnodigende werking’ wordt versterkt door de transparante gevels en het open entreegebied dat in één diagonale (zicht)lijn doorloopt tot in het hart van het gebouw. Daar wacht een ruim, gebouwhoog atrium, toegerust met meanderende trappen en ‘verluchtigd’ met groen.

Herindeelbaar en losmaakbaar

Niet alleen het dak, de gevels en binnenwanden, ook de draagconstructie – een staalskelet met kanaalplaatvloeren op de verdiepingen – kent een modulaire en open opzet. Daardoor kan het gebouw of een gebouwdeel eenvoudig een herindeling ondergaan als veranderd gebruik of nieuwe functies hierom vragen. Mocht het gebouw ooit overbodig worden, dan kan de staalconstructie met zijn gestandaardiseerde elementen en demontabele koppelingen eenvoudig uit elkaar voor hergebruik van de onderdelen bij een nieuw project. Hetzelfde geldt voor de verdiepingvloeren. Vloerdelen kunnen gemakkelijk uit het staalskelet worden genomen en bijvoorbeeld worden vervangen door een ander type vloer.

Energieneutraal

Behalve circulair is LAB42 tevens energieneutraal. Het gebouw beschikt over een intelligente klimaatinstallatie met sensoren die voortdurend meten hoeveel mensen zich in het pand ophouden. Hierdoor zijn verlichting, verse luchttoevoer en temperatuur af te stemmen op de periodieke bezettingsgraad, het jaargetij en het weer van de dag.

De installatie wordt gevoed door een WKO. Het gebouwhoge atrium waarop alle ruimten uitkomen, fungeert als energiebuffer. Via de WKO wisselen het atrium en de bodem energie aan elkaar uit. Vanuit het energieopslagsysteem wordt de benodigde energie geleverd aan klimaatplafondeilanden in de ruimten. Voor extra koeling in een ruimte, bijvoorbeeld in een kantoor, kan worden ‘ingeplugd’ in een afzonderlijke proceskoeling. Mede hierdoor is ’t eenvoudig om een ruimte te laten wisselen van functie, van kantoor naar onderzoekslab of andersom.

Aan de gevels en op het dak zijn zonnepanelen aangebracht waarmee LAB42 in de eigen energiebehoefte voorziet. Het dak is uitgevoerd als retentiedak. Vanaf dit dak verloopt de afvoer van hemelwater wat trager zodat het water bruikbaar is voor het doorspoelen van de toiletten (en de straten niet meteen blank komen te staan).