Tijdelijke Rechtbank, Amsterdam

Voor de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam vroeg opdrachtgever het Rijksvastgoedbedrijf, vanuit zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid, nadrukkelijk om reductie van materiaalgebruik, minimalisering van bouw- en sloopafval en maximalisering van de restwaarde van het tijdelijke gebouw. Het consortium dpcp – Du Prie bouw & ontwikkeling en cepezedprojects – werkte deze eisen uit in een circulair totaalconcept voor het semi-permanente gebouw waarbij op elk niveau (constructie, afbouw en inbouw) de mogelijkheden van hergebruik en recycling zijn te benutten. Inmiddels wordt dat – na demontage van de tijdelijke bouw – aangetoond met complete herbouw van het pand voor de Techbank op het Kennispark Twente in Enschede.

Passend bij de beoogde levensduur van maximaal zes jaar is voor de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam vol ingezet op mogelijk hergebruik van interieur, installaties, afbouw, vloeren en hoofddraagconstructie. De hoofddraagconstructie is (dan ook) van staal, met geboute verbindingen. Hierdoor is de constructie later eenvoudig te demonteren en op nieuw op te bouwen op een andere locatie, bijvoorbeeld als (tijdelijke) school, kantoor of laboratorium. De posities van de kolommen en de verdiepinghoogten zijn zó gekozen, dat ze zich ook prima lenen voor andere gebouwfuncties.

Losmaakbaar

Voor het vloersysteem worden remontabele kanaalplaten ingezet. Om de vloerelementen in de toekomst gemakkelijk opnieuw te gebruiken, heeft IMd Raadgevende Ingenieurs een speciale, demontabele koppeling van de kanaalplaten aan de staalconstructie bedacht. Elke kanaalplaat is toegerust met vier stalen staven met schroefbussen aan de uiteinden. Twee staven lopen horizontaal en worden verbonden met de dragende stalen ligger. De andere twee buigen naar beneden en worden gekoppeld aan de staalconstructie om de stijfheid van de vloer te garanderen.

Dankzij deze demontabele verankeringen zijn de platen schadevrij te demonteren en uit het staalskelet te hijsen. De gebruikelijke, gestorte dekvloer heeft hier plaats gemaakt voor een losse computervloer die op zijn beurt ook weer eenvoudig te demonteren is. Naast staalskelet en vloeren zijn nagenoeg alle andere onderdelen van het gebouw ook geprefabriceerd: voor sneller, schoner en stiller bouwen en herbouwen.

Circulaire belofte ingelost

Met zo’n 5.400 m² vloeroppervlakte, verdeeld over vier bouwlagen, heeft het gebouw voor een periode van maximaal zes jaar onderkomen geboden aan de Rechtbank Amsterdam. Het tijdelijke gebouw was via een nieuwe voetgangersbrug verbonden met de twee torens van het Parnascomplex.

Inmiddels heeft een nieuw, permanent rechtsgebouw de functie van de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam overgenomen.

Het tijdelijk gebouw zelf is gedemonteerd, tijdelijk opgeslagen en wordt nu op het Kennispark Twente in Enschede herbouwd als kantoor- en laboratoriumgebouw Techbank. Het gebouw herrijst in nagenoeg dezelfde vorm, afmetingen en uitstraling. Wel worden de plattegronden, omwille van de nieuwe functies, anders ingedeeld.

Alle componenten van de Tijdelijke Rechtbank, van het staalskelet en de kanaalplaatvloeren tot en met de gevelelementen, beleven hun remontage. Slechts vijf procent van de gebruikte bouwmaterialen wordt hergebruik in andere projecten.

Sinds 1 juli 2021 zijn alle materialen van het gebouw eigendom van de initiatiefnemer van de herbouw, de Herstructureringsmaatschappij Overijssel. In nauwe samenspraak met de HMO heeft demontagespecialist Lagemaat alle materialen geïnventariseerd en met onder meer 3D-scans vastgelegd in een landelijke materialendatabase. Lagemaat houdt de besparingen op CO₂ en de ‘circular lessons learned’ bij, onder meer voor kennisuitwisseling en samenwerking met onderzoekers, onderwijs, overheid en ondernemers.

Door een gebouw te ‘verhuizen’ in plaats van het gebouw te slopen en een vergelijkbaar nieuw gebouw te bouwen, bespaar je al snel zo’n 2.000 ton CO₂. Alleen al het hergebruik van het casco van de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam in de Techbank in Enschede levert een CO₂-besparing op van circa 1.500 ton. Dat is meer dan 10.000 maal het auto-retourtje Amsterdam-Parijs-Amsterdam.